Νέα μελέτη της Ένωσης Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA) ποσοτικοποιεί για πρώτη φορά το ύψος των εσόδων που συνεισφέρει η ναυτιλία στους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών-μελών της Ε.Ε., μέσω του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων ρύπων.
Η μελέτη παρουσιάζει αναλυτική κατανομή της συνεισφοράς της ναυτιλίας στους εθνικούς προϋπολογισμούς κάθε κράτους-μέλους.
Εκτιμάται ότι η ναυτιλία συνεισφέρει περίπου 9 δισ. ευρώ ετησίως στα έσοδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών, με βάση σενάριο τιμής άνθρακα 100 ευρώ ανά τόνο CO2.
Ακόμη και σε σενάριο χαμηλότερης τιμής, στα 85 ευρώ ανά τόνο CO2, ο κλάδος εξακολουθεί να αποφέρει ιδιαίτερα υψηλά έσοδα, της τάξης των περίπου 7,7 δισ. ευρώ ετησίως.
Στο σενάριο των 100 ευρώ ανά τόνο CO2 από τα 9 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε εθνικούς προϋπολογισμούς τα 7,7 δισ. ευρώ και στο σενάριο των 85 ευρώ ανά τόνο CO2 κατευθύνονται σε εθνικούς προϋπολογισμούς τα 6,6 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα έσοδα αυτά δεν επανεπενδύονται στην ενεργειακή μετάβαση του κλάδου.
Σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αγορά Άνθρακα του 2025, τα κράτη-μέλη διέθεσαν περίπου το 5% των συνολικών εσόδων τους από το ETS για την ενεργειακή μετάβαση της οικονομίας.
Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές ζητούν να θεσπιστεί υποχρέωση επανεπένδυσης των εσόδων αυτών σε έργα που αφορούν τη διαθεσιμότητα καθαρών καυσίμων και καθαρών τεχνολογιών, προκειμένου να υποστηριχθεί η ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας.
Όπως επισημαίνει η ECSA τα βιώσιμα ναυτιλιακά καύσιμα εξακολουθούν να είναι κατά μέσο όρο τέσσερις φορές ακριβότερα από τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται σήμερα.
Οι επενδυτικές ανάγκες για την ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας μόνο στην Ευρώπη εκτιμώνται σε περίπου 40 δισ. ευρώ ετησίως.
Παρά τα δεδομένα αυτά, μόνο λίγα κράτη-μέλη έχουν μέχρι σήμερα δεσμεύσει συγκεκριμένο μέρος των εσόδων τους από το EU ETS υπέρ της ναυτιλίας, προκειμένου να στηρίξουν την υιοθέτηση βιώσιμων καυσίμων.
Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές αντιπροσωπεύουν ήδη το 44% του παγκόσμιου βιβλίου παραγγελιών πλοίων που μπορούν να χρησιμοποιούν βιώσιμα καύσιμα.
Ωστόσο, η Ευρώπη παράγει μόλις το 10% των βιώσιμων καυσίμων παγκοσμίως, εκ των οποίων λιγότερο από το 5% προορίζεται για τη ναυτιλία, ενώ η Ασία συγκεντρώνει το 74% των έργων παραγωγής καυσίμων.
Χωρίς στήριξη για τη γεφύρωση αυτού του χάσματος, η διαθεσιμότητα καυσίμων δεν θα συμβαδίσει με τις επενδύσεις που πραγματοποιεί ο στόλος.
«Η νέα μας ανάλυση δείχνει ότι η ναυτιλία συνεισφέρει συνολικά έως και 9 δισ. ευρώ ετησίως στους προϋπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών-μελών. Τα έσοδα αυτά πρέπει να επενδυθούν στην ενεργειακή μετάβαση του κλάδου. Η επικείμενη αναθεώρηση του EU ETS, η οποία αναμένεται τον Ιούλιο, αποτελεί ευκαιρία να θεσπιστεί η υποχρέωση τα κράτη-μέλη να χρησιμοποιούν αυτά τα χρήματα σε εθνικό επίπεδο, ώστε να γεφυρωθεί η διαφορά κόστους και να ενισχυθούν η διαθεσιμότητα βιώσιμων καυσίμων και τα έργα καθαρών τεχνολογιών» σημειώνει η ECSA.
Το ETS
Οι θαλάσσιες μεταφορές υπάγονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU ETS) από την 1η Ιανουαρίου 2024.
Από το έτος αναφοράς 2026 και μετά, κατόπιν της μεταβατικής περιόδου σταδιακής εφαρμογής, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα υποχρεούνται να παραδίδουν δικαιώματα εκπομπών (EUAs) που αντιστοιχούν στο 100% των εκπομπών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του EU ETS. Αυτό δημιουργεί μια σημαντική και επαναλαμβανόμενη οικονομική συνεισφορά του κλάδου.
Από την ένταξη της ναυτιλίας στο σύστημα το 2024, οι ναυτιλιακές εταιρείες δήλωσαν περίπου 90 εκατομμύρια τόνους επαληθευμένων εκπομπών ετησίως που εμπίπτουν στο πλήρες πεδίο εφαρμογής του EU ETS.
Με σημείο αναφοράς το σημερινό επίπεδο εκπομπών, αυτό συνεπάγεται ετήσια υποχρέωση παράδοσης περίπου 90 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών.
Η παρούσα μελέτη εξετάζει δύο σενάρια, ανάλογα με την τιμή του άνθρακα στο EU ETS. Το πρώτο βασίζεται σε τιμή άνθρακα 100 ευρώ ανά τόνο CO2. Στο σενάριο αυτό, η ετήσια συνεισφορά της ναυτιλίας στο EU ETS ανέρχεται σε περίπου 9 δισ. ευρώ.
Ακόμη και στο σενάριο χαμηλότερης τιμής, στα 85 ευρώ ανά τόνο CO2, που αντανακλά πιθανή βραχυπρόθεσμη υποχώρηση της αγοράς του ETS, η συνολική συνεισφορά παραμένει ιδιαίτερα υψηλή, στα 7,65 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει τόσο τα έσοδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και τα εθνικά έσοδα.
Με ορίζοντα την επόμενη περίοδο του EU ETS, από το 2030 έως το 2040, εκτιμάται ότι η ναυτιλία θα συνεισφέρει περίπου 90 δισ. ευρώ.
Η επικείμενη αναθεώρηση της Οδηγίας για το EU ETS, η οποία αναμένεται τον Ιούλιο του 2026, θα πρέπει να καλύψει το υφιστάμενο κενό ως προς τη χρήση των εσόδων.
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης θα πρέπει να θεσπιστεί νομική υποχρέωση για τα κράτη-μέλη να δεσμεύουν τουλάχιστον μέρος των εσόδων τους από το ETS για την προώθηση της χρήσης και της διαθεσιμότητας βιώσιμων καυσίμων, καθώς και βιώσιμων τεχνολογιών.
Με τον τρόπο αυτό, το EU ETS θα μπορέσει να εξελιχθεί σε ένα πραγματικό εργαλείο στήριξης της ενεργειακής μετάβασης της ναυτιλίας.
Του Αντώνη Τσιμπλάκη από naftemporiki.gr
