Μια σύγχρονη ψευδοδίκη για την εξουσία, την ευθύνη, την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα στη βιομηχανία των σκαφών αναψυχής.
Η κλήση
Επί αρχοντίας του Δείκτη Ικανοποίησης Πελάτη, τον μήνα κατά τον οποίο οι ναυλώσεις ήταν πλήρεις, οι θέσεις ελλιμενισμού ανύπαρκτες και όλες οι απαντήσεις έπρεπε να δοθούν ASAP, συνήλθε εκτάκτως το Δικαστήριο των Επτά Θαλασσών. Γραμματέας ορίστηκε ο Άνεμος, επειδή ήταν ο μόνος που είχε παρευρεθεί χωρίς πρόσκληση. Κλητήρας ανέλαβε το Ρεύμα, το οποίο, όπως συνήθως, κινούσε τη διαδικασία προς κατεύθυνση διαφορετική από την προβλεπόμενη.
Ενώπιον του δικαστηρίου εμφανίστηκε η Ναυτοσύνη, αλατισμένη, κουρασμένη και χωρίς επικοινωνιακό σύμβουλο……Κατέθεσε αγωγή κατά της Πολυτέλειας, η οποία προσήλθε άψογα ντυμένη, συνοδευόμενη από νομικό, broker, φωτογράφο και έναν άνθρωπο που συστήθηκε ως experience curator, χωρίς να εξηγήσει τι ακριβώς επιμελείται.
Η κατηγορία δεν αφορούσε κλοπή χρημάτων, σκάφους ή πελατών. Αφορούσε κάτι βαρύτερο: κλοπή λέξεων με ταυτόχρονη αντικατάσταση του νοήματός τους. Η Ναυτοσύνη ισχυριζόταν ότι η Πολυτέλεια είχε καταλάβει το λεξιλόγιο της θάλασσας, είχε κρατήσει τις παλιές ονομασίες και είχε εγκαταστήσει μέσα τους νέες υποχρεώσεις, νέες προσδοκίες και, κυρίως, νέους τρόπους αποφυγής της ευθύνης.
Η κατηγορία της Ναυτοσύνης
Η Ναυτοσύνη σηκώθηκε. Δήλωσε εξαρχής ότι δεν είχε τίποτε εναντίον της άνεσης. Είχε ανεχθεί το teak, το μάρμαρο, τις πισίνες, τα beach clubs και τα κλιματιστικά που απαιτούν από ένα μηχανοστάσιο να εργάζεται αδιάκοπα για να δημιουργεί την αίσθηση ότι κανένα μηχάνημα δεν λειτουργεί. Ένα πλοίο μπορεί να είναι όμορφο, είπε. Η ομορφιά δεν αποτελεί παράβαση. Η παράβαση αρχίζει όταν η ομορφιά ζητά από την πραγματικότητα να παραιτηθεί.
Πρώτα, συνέχισε, πήρατε τη λέξη ταξίδι και την ονομάσατε itinerary. Το ταξίδι γνώριζε ότι έχει καιρό, απόσταση, αναμονή και πιθανότητα αλλαγής. Το itinerary εμφανίστηκε ως υπόσχεση με ώρες, εστιατόρια και ηλιοβασιλέματα, λες και η θάλασσα είχε λάβει το πρόγραμμα και είχε πατήσει accept. Όταν ο άνεμος άλλαζε, δεν άλλαζε πλέον το ταξίδι. Καθυστερούσε η υπηρεσία.
Ύστερα πήρατε τη λέξη πλοίαρχος. Κρατήσατε τον τίτλο, τη στολή και την τελική ευθύνη, αλλά μοιράσατε την εξουσία σε όσους βρίσκονταν μακριά από τη γέφυρα. Ο πλοίαρχος έγινε απολύτως υπεύθυνος για αποφάσεις που ήταν προσωρινά δικές του, μέχρι να επηρεάσουν τον προϋπολογισμό, το πρόγραμμα, την υπόσχεση του broker ή την επιθυμία κάποιου που είχε πληρώσει για να μη συναντήσει τη λέξη όχι. Πήρατε και τη λέξη πλήρωμα. Κάποτε δήλωνε μια κοινότητα ανθρώπων που
κρατούσαν το πλοίο ζωντανό. Τώρα συχνά περιγράφει έναν μηχανισμό άμεσης διαθεσιμότητας που οφείλει να εργάζεται αθόρυβα, να χαμογελά φυσικά και να εξαφανίζει κάθε ίχνος κόπου. Όσο πιο επιτυχημένη είναι η υπηρεσία, τόσο λιγότερο φαίνεται η εργασία που την παρήγαγε. Και ό,τι δεν φαίνεται, εύκολα θεωρείται ανεξάντλητο.
Τέλος, πήρατε την ασφάλεια και τη μετατρέψατε σε συμπληρωμένο αρχείο. Πήρατε τη συμμόρφωση και την κάνατε φάκελο. Πήρατε τη βιωσιμότητα και την κάνατε επίθετο. Η ασφάλεια όμως δεν κατοικεί στο χαρτί, ούτε το περιβάλλον προστατεύεται επειδή το brochure χρησιμοποιεί πράσινο χρώμα. Το χαρτί μπορεί να αποδείξει ότι κάποιος υπέγραψε. Δεν αποδεικνύει πάντοτε ότι κάποιος σκέφτηκε.
Η κατάθεση του Πλοιάρχου
Πρώτος μάρτυρας κλήθηκε ο Πλοίαρχος. Προσήλθε κρατώντας δύο κινητά τηλέφωνα, έναν ασύρματο, το πρόγραμμα της επόμενης ημέρας και μια ευθύνη αρκετά μεγάλη ώστε να μη χωρά σε κανένα από αυτά. Το δικαστήριο τον ρώτησε αν κυβερνά το σκάφος…… Πλοίαρχος Βεβαίως. Δικαστήριο Μπορείτε να αλλάξετε τον προορισμό όταν ο καιρός το απαιτεί;….. Πλοίαρχος Ναι, αφού εξηγήσω την αλλαγή στον ιδιοκτήτη, στον manager, στον broker, στον agent, στους επισκέπτες και στην ομαδική συνομιλία που δημιουργήθηκε για να μειωθεί η πολυπλοκότητα.
Δικαστήριο Και αν δεν συμφωνήσουν;…. Πλοίαρχος Τότε εξακολουθώ να έχω την ευθύνη.
Οι Επτά Θάλασσες αντάλλαξαν βλέμματα. Ανακάλυπταν μπροστά τους τη βασική μηχανική του σύγχρονου yachting….. η ευθύνη ταξιδεύει προς τα κάτω, ενώ η έγκριση ταξιδεύει προς τα πάνω. Στο σημείο όπου συναντώνται βρίσκεται συνήθως ο πλοίαρχος, με πλήρη εξουσία στη θεωρία και πλήρες ιστορικό μηνυμάτων στην πράξη. Ο μάρτυρας δεν παραπονέθηκε. Αυτό θεωρήθηκε ύποπτο, διότι οι πλοίαρχοι εκπαιδεύονται να μετατρέπουν την πίεση σε ήρεμη φωνή. Είπε μόνο ότι η ευθύνη χωρίς αντίστοιχη εξουσία δεν είναι διοίκηση. Είναι αναμονή για το επόμενο περιστατικό. Και η εξουσία χωρίς εγγύτητα προς τις συνέπειες δεν είναι ηγεσία. Είναι προτίμηση.
Οι άνθρωποι πίσω από την εμπειρία
Το Πλήρωμα κλήθηκε ως συλλογικός μάρτυρας, αλλά ζήτησε να καταθέσει γρήγορα επειδή συνεχιζόταν η υπηρεσία. Οι ώρες ανάπαυσής του ήταν άψογες στα έντυπα. Οι άνθρωποι ήταν λιγότερο άψογοι. Η stewardess ετοίμαζε το πρωινό λίγο μετά την αποχώρηση του τελευταίου ποτηριού. Ο deckhand ολοκλήρωνε τα water toys, επέστρεφε το tender και εμφανιζόταν πάλι πριν από την ανατολή. Ο μηχανικός κρατούσε ζωντανό ένα πλωτό ξενοδοχείο που είχε σχεδιαστεί ώστε οι επισκέπτες να μη θυμούνται ποτέ ότι διαθέτει μηχανές. Δεν υπήρχε ένας μόνο κακός. Υπήρχε μια αλυσίδα καλών προθέσεων που κατέληγε πάντοτε στον ίδιο άνθρωπο να κοιμάται λιγότερο. Κάθε μεμονωμένο αίτημα φαινόταν λογικό. Η συσσώρευσή τους ήταν εκείνη που δεν εμφανιζόταν πουθενά. Η Πολυτέλεια είχε τελειοποιήσει την τέχνη να κάνει την προσπάθεια αόρατη. Στη συνέχεια, όλοι εξεπλάγησαν όταν η αόρατη προσπάθεια απέκτησε όρια.
Ο Επισκέπτης κατέθεσε ότι είχε πληρώσει για ελευθερία. Όταν ρωτήθηκε γιατί η ελευθερία έπρεπε να βρίσκεται σε συγκεκριμένο όρμο στις 12.30, να σερβίρει γεύμα στις 13.00 και να εξασφαλίζει άπνοια έως τις 17.00, απάντησε ότι αυτά είχαν συζητηθεί εκ των προτέρων. Δεν ήταν παράλογος. Ήταν πελάτης μιας υπόσχεσης την οποία ολόκληρη η βιομηχανία είχε μάθει να διατυπώνει χωρίς να καλεί τη φυσική ως συμβαλλόμενο μέρος.
Οι επαγγελματίες της υπόσχεσης
Ο Broker εμφανίστηκε με φωτογραφίες από ήρεμες θάλασσες, άδεια καταστρώματα και ουρανούς που δεν είχαν ποτέ εκδώσει προειδοποίηση. Δήλωσε ότι δεν πουλά σκάφη ή εβδομάδες. Πουλά προσδοκίες.
Όταν το δικαστήριο παρατήρησε ότι οι προσδοκίες του δεν περιλάμβαναν βλάβες, γειτονικά σκάφη, προστατευόμενους βυθούς ή ισχυρούς ανέμους, απάντησε ότι αυτά δεν φωτογραφίζονται καλά.
• Δικαστήριο… Υποσχεθήκατε ότι το πρόγραμμα θα πραγματοποιηθεί;
• Broker ….. Το παρουσιάσαμε με αυτοπεποίθηση.
• Δικαστήριο…. Είναι το ίδιο πράγμα;
• Broker Στις πωλήσεις ….. η απόσταση μεταξύ των δύο είναι ζήτημα γραμματοσειράς.
Ο Manager κατέθεσε αμέσως μετά. Είχε την όψη ανθρώπου που είχε απαντήσει σε
σαράντα μηνύματα πριν από το πρωινό και είχε λάβει σαράντα δύο νέα ως ανταμοιβή. Η
εργασία του ήταν πραγματική και αναγκαία: σημαία, κλάση, μισθοδοσία, προϋπολογισμοί, προμήθειες, τεχνικές εργασίες και άνθρωποι με διαφορετικές εκδοχές του επείγοντος. Η δυσκολία άρχιζε όταν το σκάφος έπρεπε να χωρέσει ολόκληρο σε ένα dashboard. Ό,τι ήταν πράσινο θεωρούνταν υγιές. Ό,τι δεν είχε πεδίο καταχώρισης συνέχιζε να υπάρχει, αλλά χωρίς διοικητική αναγνώριση.
Ο Ασφαλιστής προσήλθε με συμβόλαιο εβδομήντα τεσσάρων σελίδων και εξήγησε ότι δεν καταργεί τον κίνδυνο. Του δίνει τιμή, όρους, απαλλαγή και ορισμό, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να τον κοιτάζουν χωρίς να αισθάνονται δεισιδαίμονες. Στην καλύτερη εκδοχή του, είπε, η ασφάλιση ανταμείβει την πρόληψη και απαιτεί αποδείξεις καλής λειτουργίας. Στη χειρότερη, όλοι μπερδεύουν τον πλήρη φάκελο με την ασφαλή πράξη. Το δικαστήριο σημείωσε ότι ο κίνδυνος γνωρίζει να κολυμπά και ανάμεσα στις σελίδες.
Τελευταία από τους επαγγελματίες κατέθεσε η Μαρίνα. Κατηγορήθηκε ότι χρεώνει με το μέτρο κάτι που η φύση προσφέρει δωρεάν. Απάντησε ότι δεν πουλά θάλασσα. Πουλά καταφύγιο, ηλεκτρικό ρεύμα, ασφάλεια, πρόσβαση, διαχείριση αποβλήτων και τη βεβαιότητα ότι το ίδιο κομμάτι νερού θα παραμένει διαθέσιμο όταν επιστρέψει κανείς. Η απάντηση ήταν λογική….. Το τίμημα, είπε το δικαστήριο, είναι ένα διαφορετικό ζήτημα και δεν χωρούσε στην ίδια συνεδρίαση.
Η μάρτυρας του βυθού
Τότε εμφανίστηκε η Ποσειδωνία. Δεν είχε δικηγόρο, λογαριασμό κοινωνικών δικτύων ή εκπρόσωπο δημοσίων σχέσεων. Δεν ζήτησε τον λόγο. Έφερε επάνω της τις αυλακώσεις από αλυσίδες και τα κενά που αφήνει μια άγκυρα όταν η προσωρινή άνεση ενός σκάφους γίνεται πολυετής πληγή στον βυθό.
Όλοι εξέφρασαν σεβασμό. Κανείς δεν θυμόταν να είχε επιλέξει προσωπικά τη ζημιά. Ο ένας δεν γνώριζε τον πυθμένα. Ο άλλος ακολούθησε το συνηθισμένο αγκυροβόλιο. Κάποιος εμπιστεύθηκε έναν παλιό χάρτη. Κάποιος άλλος θεώρησε ότι, αφού υπήρχαν ήδη σκάφη, η θέση θα ήταν κατάλληλη. Η ευθύνη άρχισε να κινείται μέσα στην αίθουσα όπως ένα tender χωρίς οδηγό.
Ο γραμματέας παρουσίασε τότε τα διαθέσιμα στοιχεία: συντεταγμένες, βάθος, απόσταση από την ακτή, τύπο βυθού και όρια προστατευόμενης ζώνης. Το πρώτο σημείο δεν ήταν κατάλληλο για αγκυροβολία. Λίγο πιο πέρα υπήρχε ασφαλής επιλογή και διαθέσιμη οικολογική πρόσδεση. Η απόφαση μπορούσε πλέον να στηριχθεί σε συγκεκριμένα δεδομένα και να καταγραφεί με χρόνο και θέση.
Η αίθουσα έγινε ξαφνικά πιο ήσυχη. Η τεχνολογία δεν είχε κάνει κανέναν ενάρετο. Είχε αφαιρέσει, όμως, το πιο βολικό άλλοθι: ότι δεν υπήρχε τρόπος να γνωρίζει. Ένας χάρτης δεν είναι συνείδηση. Μπορεί όμως να στερήσει από τη συνείδηση τη δυνατότητα να προσποιείται ότι δεν είχε επιλογή. Από εκείνη τη στιγμή, το «δεν ήξερα» έπρεπε να αντιπαρατεθεί με συντεταγμένες και χρονική σήμανση.
Η απολογία της Πολυτέλειας
Η Πολυτέλεια σηκώθηκε για να απολογηθεί. Δεν αρνήθηκε τα περιστατικά. Αρνήθηκε μόνο ότι είχε ενεργήσει μόνη της. Πολυτέλεια Με κατηγορείτε ότι έκλεψα τις λέξεις σας. Δεν τις έκλεψα. Μου τις παραδώσατε και μου ζητήσατε να τις κάνω ακριβότερες. Ο broker μετέτρεψε το ταξίδι σε υπόσχεση. Ο ιδιοκτήτης ζήτησε ένα ξενοδοχείο που μετακινείται. Ο επισκέπτης αγόρασε ελευθερία με ώρα check in. Ο manager ζήτησε να χωρέσει η θάλασσα σε δείκτες. Ο ασφαλιστής ζήτησε να χωρέσει ο κίνδυνος σε ορισμούς. Ο πλοίαρχος υπέγραψε επειδή, στο τέλος, κάποιος πρέπει να υπογράψει.
Η Ναυτοσύνη αντέτεινε ότι το Πλήρωμα δεν είχε παραδώσει τίποτε. Είχε απλώς εκπαιδευτεί να κρύβει τον κόπο του. Η Πολυτέλεια συμφώνησε. Παραδέχθηκε ότι είχε παρεξηγήσει την αορατότητα της εργασίας ως απόδειξη ότι η εργασία δεν κοστίζει. Παραδέχθηκε επίσης ότι η υψηλή τιμή συχνά ερμηνεύθηκε ως δικαίωμα εξαίρεσης από τον καιρό, την κόπωση, τον νόμο και την οικολογία.
Έπειτα διατύπωσε τη σοβαρότερη υπεράσπισή της. Η πολυτέλεια, είπε, δεν είναι από τη φύση της αντίπαλος της ναυτοσύνης. Μπορεί να πληρώσει καλύτερο σχεδιασμό, επαρκέστερο πλήρωμα, συντήρηση, ασφαλέστερο εξοπλισμό, καθαρότερη τεχνολογία και προστασία του περιβάλλοντος. Διαφθείρεται όταν η τιμή μεταφράζεται σε κυριαρχία……Τότε ο πελάτης δεν αγοράζει ποιότητα. Αγοράζει την ψευδαίσθηση ότι οι περιορισμοί αφορούν τους άλλους.
Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η διαφορά δεν βρισκόταν ανάμεσα στη θάλασσα και την άνεση. Βρισκόταν ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην υπόσχεση μιας εμπειρίας χωρίς συνέπειες. Το σύγχρονο yacht είναι ταυτόχρονα πλοίο, περιουσιακό στοιχείο, χώρος εργασίας, ξενοδοχείο, τεχνικό σύστημα και ιδιωτικός κόσμος. Το πρόβλημα αρχίζει όταν κάθε πλευρά επιλέγει μόνο την ιδιότητα που τη συμφέρει και παραδίδει τις υπόλοιπες σε κάποιον άλλο.
Η απόφαση των Επτά Θαλασσών
Οι Επτά Θάλασσες αποσύρθηκαν για διάσκεψη. Δεν αποφάσιζαν με πλειοψηφία αλλά με παλίρροια, οπότε η διαδικασία διήρκεσε περισσότερο από το αναμενόμενο. Όταν επέστρεψαν, η απόφαση ήταν ομόφωνη, ή τουλάχιστον όλες κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση.
Η Πολυτέλεια αθωώθηκε για την ομορφιά, την άνεση και την επιθυμία του ανθρώπου να ζήσει καλά στη θάλασσα. Κρίθηκε όμως ένοχη όταν παρουσίαζε την αβεβαιότητα ως ελάττωμα υπηρεσίας και την τιμή ως δικαίωμα πάνω στη φυσική. Η υπόλοιπη βιομηχανία κρίθηκε συνεργός στη νόθευση των εννοιών, επειδή κράτησε τις παλιές λέξεις για να δανειστεί την αξιοπιστία τους, ενώ αφαίρεσε σιωπηρά μέρος του περιεχομένου τους.
Το δικαστήριο διέταξε να επιστραφούν οι λέξεις στους πραγματικούς τους ορισμούς.
• Ταξίδι σημαίνει κίνηση μέσα σε συνθήκες που δεν ελέγχουμε πλήρως. Πλοίαρχος
σημαίνει ευθύνη μαζί με την αναγκαία εξουσία.
• Πλήρωμα σημαίνει άνθρωποι με επαγγελματισμό, όρια και ανάγκη ανάπαυσης. Ασφάλεια σημαίνει κρίση και πράξη, των το έγγραφο αποτελεί ίχνος και όχι υποκατάστατο.
• Βιωσιμότητα σημαίνει απόφαση που μπορεί να αποδειχθεί εκεί όπου αφήνει το αποτύπωμά της.
Ως ποινή, ο Broker υποχρεώθηκε να συμπεριλάβει μία φωτογραφία με κυματισμό. Ο Manager καταδικάστηκε να περάσει μία ολόκληρη ημέρα επάνω στο σκάφος χωρίς να ανοίξει dashboard. Ο Ιδιοκτήτης όφειλε να ακούσει ένα τεκμηριωμένο «όχι» χωρίς να το εκλάβει ως έλλειψη αφοσίωσης. Ο Επισκέπτης έλαβε την πραγματική πρόγνωση του καιρού, χωρίς επεξεργασία σύμφωνα με το preference sheet. Ο Ασφαλιστής κλήθηκε να δώσει αξία στα δεδομένα πρόληψης πριν από το συμβάν. Και ο Πλοίαρχος διατάχθηκε να χρησιμοποιεί την εξουσία του όσο είναι ακόμη εργαλείο, όχι αφού μετατραπεί σε επιχείρημα υπεράσπισης.
Μετά την απόφαση, κάποιος ρώτησε αν το ηλιοβασίλεμα μπορούσε να καθυστερήσει είκοσι λεπτά, επειδή το δείπνο δεν ήταν ακόμη έτοιμο. Ο Άνεμος δεν απάντησε. Άλλαξε διεύθυνση χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση και χωρίς να ενημερώσει την ομαδική συνομιλία.
Οι συντεταγμένες έδειχναν ότι λίγες εκατοντάδες μέτρα μακρύτερα υπήρχε κατάλληλο σημείο αγκυροβολίας. Ο πλοίαρχος διόρθωσε την πορεία. Κανένας επισκέπτης δεν αντιλήφθηκε τη μικρή μεταβολή. Η εμπειρία δεν έχασε τίποτε. Η Ποσειδωνία, όμως, κέρδισε το δικαίωμα να παραμείνει ακίνητη. Ίσως αυτή να είναι η ωριμότερη μορφή πολυτέλειας…. η δυνατότητα να σεβόμαστε ένα όριο χωρίς να θεωρούμε ότι μειώνει την απόλαυσή μας.
Το δικαστήριο έκλεισε τη συνεδρίαση. Όλοι αναχώρησαν με διορθωμένους ορισμούς και αδιόρθωτα προγράμματα. Μόνο η Θάλασσα αθωώθηκε πλήρως, επειδή δεν είχε υπογράψει ποτέ το charter agreement.
Σημείωση Ελεύθερη σύγχρονη σατιρική σύνθεση εμπνευσμένη από τη λογική της Δίκης Συμφώνων, έργου που παραδίδεται στο «λουκιανικό Yachting κοινό».
*Του Γεωργίου Παρίση
Capt., MMa, MSc in Marine Engineering Management, DM, υποψήφιος Master of Laws (LL.M.) στο University of Essex. Ο κύριος Παρίσης έχει διατελέσει στο παρελθόν Πρόεδρος της Επιτροπής Εκπαίδευσης, παράλληλα, συνεργάζεται ως Επιστημονικός Συνεργάτης στους τομείς του Έξυπνου χωρικού σχεδιασμού και σύγχρονης ανάπτυξης Μαρινών, της Στρατηγικής Yachting και της Ναυτικής
Εκπαίδευσης για την ΕΝΠΕΝ (Ένωση Ναυτικών Πρακτόρων Ελληνικών Νήσων).
Επιπλέον, πρόσφατα εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Yachting Manifesto», από τις εκδόσεις Update Productions.
