Η πρόσφατη πιλοτική εγκατάσταση αγκυροβολίων για την προστασία της Ποσειδωνίας στην περιοχή του Μαρκόπουλου παρουσιάζεται ως ένα καθαρά περιβαλλοντικό μέτρο και σε τεχνικό επίπεδο πρώτης βιαστικής ανάγνωσης η λογική είναι απλή: η άγκυρα δεν θα τραυματίζει πλέον τον πυθμένα.
Όμως κάθε ρύθμιση πρόσβασης σε έναν φυσικό χώρο δεν επηρεάζει μόνο το περιβάλλον.
Μεταβάλλει και τη γεωγραφία της οικονομίας και κάπου εκεί αρχίζει η πραγματική συζήτηση του «εύκολα» ορατού το οποίο όμως δεν είναι και πραγματικό.
Η άγκυρα είναι η πιο εμφανής ανθρώπινη παρέμβαση στον βυθό γι’ αυτό και είναι η πιο εύκολη να ρυθμιστεί ώστε να χρησιμοποιηθεί ανάλογα τους στόχους .
Τα θαλάσσια οικοσυστήματα όμως δεν καταρρέουν από στιγμιαίες ενέργειες…καταρρέουν από συνθήκες που επαναλαμβάνονται με την Ποσειδωνία να επηρεάζεται κυρίως από:
• τη θολότητα του νερού
• τις παράκτιες απορροές
• τις μεταβολές θερμοκρασίας
• τη διατάραξη του ιζήματος και τα απόβλητα …. Η άγκυρα ενός μεγάλου σκάφους απλά αφήνει ένα σημάδι ενώ οι συνθήκες όμως αφαιρούν ολόκληρο το οικοσύστημα.
Όταν λοιπόν μια πολιτική εστιάζει αποκλειστικά στο σημείο αγκύρωσης, αντιμετωπίζει το πιο μετρήσιμο ( οπτικά εύκολο )στοιχείο και όχι απαραίτητα το καθοριστικό.
Η πιλοτική λογική των «σταθερών σημείων» μπορεί να προστατεύει τον βυθό τοπικά αλλά τα οικοσυστήματα λειτουργούν χωρικά.
Από τον όρμο στο σημείο η εγκατάσταση μόνιμων αγκυροβολίων δεν αλλάζει απλώς τον τρόπο πρόσδεσης.
Μέχρι τώρα ένα Mega Yacht ή ένα Super Yacht επέλεγε τόπο αλλά από ότι φαίνεται πλέον θα επιλέγει θέση και μπορεί στην εύκολη ανάγνωση η διαφορά να φαίνεται τεχνική, αλλά είναι ουσιαστική:
Ο χώρος πλέον και μετά την ανακοίνωση του πιλοτικού προγράμματος παύει να είναι γεωγραφία και γίνεται διαχειριζόμενη χωρητικότητα και κάθε χωρητικότητα αποκτά οικονομική αξία. ( Αλλά για ποιον;)
Η λογική των οργανωμένων πεδίων αγκυροβολίας όσο καλοπροαίρετα κι αν φαίνεται ή ξεκινά μετατρέπει τους Ελληνικούς όρμους από χώρο ναυσιπλοΐας σε σημείο χρήσης.
Όταν η στάση χρειάζεται άδεια, ο καπετάνιος ενός δεν αλλάζει τρόπο πρόσδεσης αλλά την διάρκεια παραμονής με ότι σημαίνει αυτό για τις τοπικές κοινωνίες αλλά και την ίδια την βιομηχανία του Yachting .
Όταν μια δραστηριότητα «οργανώνεται» με τέτοιο τρόπο σε συγκεκριμένα σημεία, παύει να υπάρχει ελεύθερη κίνηση και γίνεται ελεγχόμενη ροή με την κίνηση των σκαφών να είναι προβλέψιμη αλλά και ελεγχόμενη από τον κάθε επενδυτή. Έτσι λοιπόν η ρύθμιση δεν θα λειτουργεί μόνο ως περιβαλλοντική προστασία αλλά θα δημιουργεί και ένα οικονομικό πεδίο για επενδυτές εκτός βιομηχανίας αλλά και εκτός των τοπικών κοινωνιών .
Τα σκάφη θα δεν περιορίζονται απλώς αλλά θα μετατρέπονται σε πηγή αξίας συγκεντρωμένη σε συγκεκριμένα σημεία ελέγχου με τα Mega Yachts να μην διαπραγματεύονται τον χώρο αλλά τον χρόνο σε κάθε νησί….και όταν ο χρόνος κοστίζει, μειώνεται.
Μέχρι σήμερα ένα σκάφος δημιουργούσε δραστηριότητα στον τόπο: προμήθειες, τεχνικές εργασίες, μικρές επιχειρήσεις, τοπική αγορά. Με τη διαχειριζόμενη αγκυροβολία η σειρά αλλάζει δημιουργώντας πρώτα κόστος πρόσβασης και μετά αν υπάρξει χρόνος κόστος παρουσίας με την οικονομική ροή να μετακινείται από την τοπική κοινωνία προς τον φορέα διαχείρισης.
Με την δημιουργία “ Controlled anchorage zones “ το yachting δεν φεύγει θορυβωδώς. Απλώς θα κονταίνει τη διαδρομή του.
Το σκάφος δεν αφήνει μόνο ίχνος στον βυθό…αφήνει και κύκλο οικονομίας στην ξηρά.
Κάθε ημέρα παραμονής σημαίνει προμήθειες, εργασίες, κατανάλωση, μικρές πληρωμές που δεν φαίνονται ως επένδυση αλλά κρατούν ζωντανό τον τόπο. Η οικονομία του yachting δεν λειτουργεί συγκεντρωτικά. Διαχέεται και έτσι ‘όταν η παραμονή μικραίνει, η διαφορά δεν φαίνεται αμέσως στο λιμάνι και στα ταμεία με αποτέλεσμα τα χρήματα που δεν αφήνονται το καλοκαίρι να μην αναπληρώνονται τον χειμώνα ή απλώς δεν θα υπάρχουν.
Οι εργασίες από τους κατοίκους θα μετατίθενται. Οι επενδύσεις από ντόπιους θα παγώνουν, η δραστηριότητα γίνεται συντήρηση με την επίδραση του χαμένου income που προσφέρουν τα μεγάλα σκάφη αναψυχής να μην μένει στον όρμο αλλά να μεταφέρεται στον τόπο.
Από τις Κυκλάδες έως τη νότια Πελοπόννησο, από το Ιόνιο έως τα Δωδεκάνησα, η οικονομία αυτών των περιοχών βασίζεται στη συνέχεια της κίνησης των Mega & Super Yachts όχι μόνο στην κορύφωσή της.
Εάν δημιουργηθούν “ Controlled anchorage zones “ η Ελλάδα και οι τοπικές κοινωνίες δεν θα χάσουν απαραίτητα σκάφη….θα χάσουν τις ημέρες τους.
Επειδή λοιπόν κάθε περιορισμός δραστηριότητας δημιουργεί οικονομικό όφελος το ζήτημα δεν είναι αν θα υπάρξει…το ζήτημα είναι πού θα επιστρέφει και σε ποιόν .Στην τοπική κοινωνία που επηρεάζεται από τη ρύθμιση; Ή σε σχήματα που διαχειρίζονται τη ροή;
Αν ισχύει το δεύτερο, τότε η περιβαλλοντική πολιτική δεν αλλάζει μόνο τη χρήση του χώρου.
Αλλάζει και την κατανομή της αξίας του.
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη αλλά κάθε προστασία σχεδιάζει ταυτόχρονα και μια οικονομία με το πραγματικό ερώτημα να μην είναι αν θα διατηρηθεί ο βυθός αλλά ποιος θα ωφελείται από τον τρόπο που θα τον χρησιμοποιούμε με το αποτέλεσμα να μην κρίνεται από το αν μειώνεται η επαφή της άγκυρας με τον πυθμένα αλλά να κρίνεται από το πού καταλήγει η αξία της παρουσίας.
Γιατί μια θάλασσα μπορεί να παραμείνει φυσική και ταυτόχρονα να πάψει να είναι τοπική.
Ο κ. Γιώργος Παρίσης είναι Πλοίαρχος ΜΜa MSc ( Marine Engineering Management ) από το University of Greenwich D.M. Εκπαιδευτής Ναυτιλίας, ενώ έχει διατελέσει στο παρελθόν Πρόεδρος της Επιτροπής Εκπαίδευσης και σήμερα δρα ως Επιστημονικός Σύμβουλος στην Εκπαίδευση και Κατάρτιση Πληρωμάτων για τη HYCA (Hellenic Yacht Crew Association).
Παράλληλα, συνεργάζεται ως Επιστημονικός Συνεργάτης στους τομείς του Έξυπνου Χωρικού Σχεδιασμού, της Σύγχρονης Ανάπτυξης Μαρινών, της Στρατηγικής Yachting και της Ναυτικής Εκπαίδευσης για την ΕΝΠΕΝ (Ένωση Ναυτικών Πρακτόρων Ελληνικών Νήσων).
Επιπλέον, πρόσφατα εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο «Yachting Manifesto», από τις εκδόσεις Update Productions.
