Παρά την πολύμηνη ύφεση των επιθέσεων και τα πρώτα δειλά σημάδια επιστροφής της εμπορικής ναυτιλίας στη Διώρυγα του Σουέζ, η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα δείχνει κάθε άλλο παρά λήξασα.
Με τη συμπλήρωση 800 ημερών από την έναρξη των επιθέσεων των Χούθι κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας, ένα νέο μήνυμα απειλής ήρθε να επαναφέρει την αβεβαιότητα.
Ένα σύντομο βίντεο, που δημοσιοποίησε το ιρανικής υποστήριξης κίνημα της Υεμένης, με τη λέξη «soon» (σύντομα) πάνω σε εικόνες πλοίου που φλέγεται, αρκούσε για να ταράξει ξανά τις αγορές και τους ναυτιλιακούς σχεδιασμούς.
Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακατευθύνουν προς τη Μέση Ανατολή μια ισχυρή αρμάδα του Πολεμικού Ναυτικού τους, με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο «USS Abraham Lincoln», καθώς οι εντάσεις με το Ιράν κλιμακώνονται εκ νέου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επιβεβαίωσε δημόσια την κίνηση αυτή, δηλώνοντας ότι «μια μεγάλη δύναμη κατευθύνεται προς την περιοχή» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής δράσης.
Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση κατά της Τεχεράνης θα μπορούσε να μετατρέψει τη διεθνή ναυτιλία σε στόχο αντιποίνων.
Οι επιθέσεις
Η κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα άρχισε τον Νοέμβριο του 2023, όταν οι Χούθι, δηλώνοντας αλληλεγγύη στη Χαμάς για τον πόλεμο στη Γάζα, άρχισαν να στοχεύουν πλοία που συνδέονταν -άμεσα ή έμμεσα- με το Ισραήλ, με πρώτο στόχο το car carrier «Galaxy Leader».
Αυτό το επεισόδιο σηματοδότησε την έναρξη μιας σειράς περισσότερων από 100 επιθέσεων σε εμπορικά πλοία στην περιοχή, την ευθύνη για τις οποίες ανέλαβαν οι αντάρτες της Υεμένης.
Τα πλοία δέχθηκαν επιθέσεις με πυραύλους, drones ή μη επανδρωμένα σκάφη, τέσσερα βυθίστηκαν (μεταξύ των οποίων και δύο ελληνόκτητα) και τουλάχιστον εννέα ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους.
Το αποτέλεσμα ήταν μια πρωτοφανής ανατροπή των εμπορικών ροών: Μεγάλος αριθμός πλοίων αναγκάστηκε να παρακάμψει την Ερυθρά Θάλασσα και το Σουέζ, επιλέγοντας τον περίπλου της Αφρικής μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας.
Παράλληλα, η αλλαγή αυτή αύξησε σημαντικά τα τονομίλια, ενίσχυσε τους ναύλους και επιβάρυνε το κόστος μεταφοράς και τα ασφάλιστρα.
Ακόμη και όταν οι Χούθι ανακοίνωσαν στις αρχές Νοεμβρίου ότι παγώνουν τις επιθέσεις τους, με την τελευταία επιβεβαιωμένη να καταγράφεται στις 29 Σεπτεμβρίου 2025, η εμπιστοσύνη δεν αποκαταστάθηκε πλήρως.
Όπως επισημαίνει ο αναλυτής Lars Jensen, η αβεβαιότητα από μόνη της αποδείχθηκε στρατηγικό όπλο.
Το βασικό ερώτημα
Στο ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, οι Χούθι έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν ένα υβριδικό οπλοστάσιο ικανό να απειλεί έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου, από τον οποίο διέρχεται περίπου το 15% του παγκόσμιου εμπορίου.
Πύραυλοι, drones, θαλάσσιες νάρκες και αφηγήσεις «ηθικής αντίστασης» συνδυάζονται σε μια στρατηγική χαμηλού κόστους αλλά υψηλού αντίκτυπου.
Η διεθνής ναυτική παρουσία και οι επιχειρήσεις αποτροπής περιόρισαν τις επιθέσεις, αλλά δεν εξάλειψαν τη δυνατότητα επανεμφάνισής τους.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, καθώς το ημερολόγιο περνά την 800ή ημέρα της κρίσης, το βασικό ερώτημα δεν είναι αν οι Χούθι θα επιτεθούν ξανά, αλλά πότε και υπό ποιες συνθήκες.
Ενδεικτικά, υπενθυμίζουν ότι ο αποκλεισμός ενός βασικού θαλάσσιου περάσματος είχε να συμβεί από τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1967, όταν τα ναυάγια είχαν κλείσει τη Διώρυγα του Σουέζ.
Την τελευταία τριετία έχει καταστεί σαφές ότι δεν απαιτείται παγκόσμιος πόλεμος ή ευρύτατη περιφερειακή σύγκρουση για να αποκλειστούν οι εμπορικές διαδρομές, αλλά αντιθέτως η απρόσκοπτη λειτουργία των εφοδιαστικών αλυσίδων μπορεί εύκολα να ανατραπεί.
Μάλιστα, σύμφωνα με τους ειδικούς, η Ερυθρά Θάλασσα έχει μετατραπεί σε υπόδειγμα του πώς μικρές αυτόνομες ή ημιαυτόνομες ομάδες μπορούν να προκαλέσουν παγκόσμιες οικονομικές αναταράξεις.
Οι διελεύσεις από το Σουέζ
Τις τελευταίες εβδομάδες, ορισμένες ναυτιλιακές εταιρείες άρχισαν να δοκιμάζουν εκ νέου τη διαδρομή του Σουέζ, κυρίως σε δρομολόγια επιστροφής (backhaul) με χαμηλότερης αξίας φορτία.
Ωστόσο, αποφάσεις όπως αυτή της CMA CGM να επαναφέρει πλοία της στον περίπλου της Αφρικής, δείχνουν ότι η «επιστροφή στην κανονικότητα» δεν είναι ούτε ομοιόμορφη ούτε δεδομένη.
Όπως εξηγεί ο L. Jensen, οι κινήσεις αυτές σχετίζονται περισσότερο με επιχειρησιακούς και εμπορικούς λόγους -όπως η διαχείριση χωρητικότητας εν όψει του κινεζικού νέου έτους- παρά αποκλειστικά με την ασφάλεια.
Παρ’ όλα αυτά, οι ασφαλιστές και πολλοί φορτωτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα με επιφυλακτικότητα.
naftemporiki.gr
