Marianna Michailidi
Executive Affairs Manager
CROSSWORD – VARSHIP
Την ώρα που τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας ήταν στραμμένα στις στρατιωτικές
επιχειρήσεις, στις διπλωματικές κινήσεις και στις πολιτικές δηλώσεις, χιλιάδες
άνθρωποι συνέχισαν να ταξιδεύουν σε μία από τις πιο ευαίσθητες θαλάσσιες αρτηρίες
του κόσμου. Όχι επειδή το επέλεξαν, αλλά επειδή αυτή είναι η αποστολή τους. Να
κρατούν το παγκόσμιο εμπόριο σε κίνηση, ακόμη κι όταν η θάλασσα μετατρέπεται σε
πεδίο αντιπαράθεσης.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη στρατηγική σημασία
της περιοχής. Χάρτες, γεωπολιτικές αναλύσεις και στρατιωτικές εκτιμήσεις
κυριάρχησαν στην ειδησεογραφία. Εκείνο που έμεινε σχεδόν αθέατο ήταν οι άνθρωποι
που βρίσκονταν ήδη εκεί: τα πληρώματα των εμπορικών πλοίων.
Για τους ναυτικούς, η κρίση δεν ήταν μια είδηση στα δελτία ή ένα ακόμη πρωτοσέλιδο.
Ήταν η καθημερινότητά τους. Η επόμενη βάρδια. Η επόμενη διέλευση. Η ευθύνη
απέναντι στο πλήρωμα, στο πλοίο, στο φορτίο και στις οικογένειες που περίμεναν να
τους δουν να επιστρέφουν ασφαλείς.
Το μεγαλύτερο βάρος δεν ήταν πάντοτε ο ορατός κίνδυνος. Ήταν η συνεχής
επαγρύπνηση. Η ψυχολογική πίεση. Η σιωπηλή αγωνία που συνόδευε κάθε μίλι
πορείας σε μια περιοχή όπου η κατάσταση μπορούσε να αλλάξει μέσα σε λίγα λεπτά.
Κι όμως, οι βάρδιες συνεχίζονταν, οι μηχανές λειτουργούσαν, οι γέφυρες παρέμεναν
επανδρωμένες και τα πλοία συνέχιζαν το ταξίδι τους.
Η πραγματικότητα αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα.
Ο «The Mission to Seafarers», ένας από τους σημαντικότερους οργανισμούς στήριξης
των ναυτικών παγκοσμίως, ανέδειξε επανειλημμένα την ανάγκη για ψυχολογική
υποστήριξη, έγκαιρη ενημέρωση και ουσιαστική μέριμνα για τα πληρώματα που
καλούνται να επιχειρούν σε περιοχές αυξημένου κινδύνου. Για όσους βρίσκονταν
πάνω στα πλοία, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν ήταν μόνο να ολοκληρώσουν με
ασφάλεια το ταξίδι τους, αλλά να διαχειριστούν την αβεβαιότητα και το βάρος της
ευθύνης που συνόδευε κάθε απόπλου και κάθε διέλευση.
Υπάρχει όμως μια διάσταση που συχνά παραβλέπεται.
Οι άνθρωποι αυτοί δεν πολεμούσαν για κάποια σημαία. Δεν εκπροσωπούσαν
πολιτικές αποφάσεις ούτε είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν πλευρά. Βρέθηκαν στη
μέση μιας διεθνούς κρίσης επειδή το επάγγελμά τους απαιτούσε να βρίσκονται εκεί. Η
αποστολή τους δεν ήταν να συμμετέχουν στη σύγκρουση, αλλά να εξασφαλίσουν ότι
το εμπόριο, η ενέργεια και τα βασικά αγαθά θα συνέχιζαν να φτάνουν στον προορισμό
τους.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση της ναυτικής ζωής. Ενώ οι αποφάσεις
λαμβάνονται σε αίθουσες διαπραγματεύσεων και κυβερνητικά γραφεία, οι συνέπειές
τους βιώνονται πάνω στο κατάστρωμα ενός πλοίου, από ανθρώπους που δεν είχαν
κανέναν λόγο στη διαμόρφωσή τους.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) έχει επανειλημμένα
υπογραμμίσει πως οι ναυτικοί δεν πρέπει ποτέ να μετατρέπονται σε παράπλευρα
θύματα γεωπολιτικών συγκρούσεων. Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δεν αφορά μόνο
την προστασία του εμπορίου ή των θαλάσσιων οδών· αφορά πρωτίστως την
προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα. Κάθε κρίση υπενθυμίζει ότι πίσω από
τους εμπορικούς στόλους βρίσκονται άνθρωποι που συνεχίζουν να υπηρετούν τη
διεθνή ναυτιλία, ακόμη και όταν οι συνθήκες ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της
συνήθους επαγγελματικής επικινδυνότητας.
Όταν οι εχθροπραξίες υποχωρούν, η δημόσια συζήτηση στρέφεται σχεδόν πάντα στο
ίδιο ερώτημα: ποιος νίκησε και ποιος έχασε;
Ίσως, όμως, αυτή να είναι η λάθος ερώτηση.
Γιατί κάθε πόλεμος αφήνει πίσω του στρατηγικές αναλύσεις, πολιτικά συμπεράσματα
και διπλωματικούς απολογισμούς. Σπάνια, όμως, καταγράφει εκείνους που συνέχισαν
να εργάζονται μέσα στην αβεβαιότητα, χωρίς να κρατούν όπλα, χωρίς να συμμετέχουν
στις αποφάσεις και χωρίς να γνωρίζουν τι θα τους επιφυλάξει η επόμενη ημέρα.
Οι πραγματικοί πρωταγωνιστές αυτής της κρίσης δεν ήταν όσοι εμφανίστηκαν στα
τηλεοπτικά πάνελ ούτε όσοι θα καταγραφούν στα διπλωματικά χρονικά. Ήταν οι
αξιωματικοί και τα πληρώματα που κράτησαν ανοιχτούς τους θαλάσσιους δρόμους,
γνωρίζοντας ότι κάθε νέα αναφορά για επίθεση μπορούσε να αφορά το δικό τους
πλοίο.
Ίσως, τελικά, οι νικητές να έμειναν στη στεριά. Εκεί όπου οι εξελίξεις αναλύονται, οι
αποφάσεις λαμβάνονται και οι ισορροπίες επαναπροσδιορίζονται.
Οι ήρωες, όμως, ήταν στη θάλασσα.
Όχι γιατί αναζήτησαν τον κίνδυνο. Αλλά γιατί τον αντιμετώπισαν με επαγγελματισμό,
ψυχραιμία και αίσθημα ευθύνης. Γιατί συνέχισαν να εκτελούν το καθήκον τους,
γνωρίζοντας ότι η δική τους ασφάλεια εξαρτιόταν πολλές φορές από παράγοντες που
δεν μπορούσαν να ελέγξουν.
Και όταν γραφτεί ο οριστικός επίλογος αυτής της κρίσης, ίσως αξίζει να θυμόμαστε ότι
πίσω από κάθε πλοίο που διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ δεν υπήρχε μόνο ένα φορτίο.
Υπήρχαν άνθρωποι. Άνθρωποι που δεν διάλεξαν τον πόλεμο, αλλά κλήθηκαν να
ταξιδέψουν μέσα σε αυτόν.
Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση για τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα και
τον IMO: όχι μόνο να διασφαλίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, αλλά και να
υπενθυμίζουν ότι στο επίκεντρο κάθε θαλάσσιας μεταφοράς βρίσκεται ο άνθρωπος.
Γιατί η ασφαλής ναυσιπλοΐα δεν μετριέται μόνο σε ανοιχτούς διαύλους και αδιάλειπτες
εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά και στο κατά πόσο οι άνθρωποι που υπηρετούν τη
θάλασσα μπορούν να επιστρέψουν ασφαλείς στις οικογένειές τους.
Αν αυτό είναι το σημαντικότερο δίδαγμα από την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, τότε
ίσως η μεγαλύτερη νίκη δεν είναι στρατιωτική ούτε πολιτική.
Είναι να μη λησμονήσουμε ποτέ ότι η καρδιά της ναυτιλίας δεν χτυπά στα λιμάνια ούτε
στα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Χτυπά πάνω στα πλοία. Εκεί όπου οι ναυτικοί, μακριά από τα πρωτοσέλιδα,
συνεχίζουν σιωπηλά να κρατούν τον κόσμο σε κίνηση.
Αφιέρωση
*Το άρθρο αυτό είναι αφιερωμένο στους χιλιάδες ναυτικούς που, κατά τη διάρκεια της
κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, συνέχισαν να υπηρετούν τη διεθνή ναυτιλία με
επαγγελματισμό, ψυχραιμία και αίσθημα ευθύνης.
*Είναι επίσης αφιερωμένο στους ανθρώπους και στους οργανισμούς που στάθηκαν
δίπλα τους, όπως ο «International Maritime Organization (IMO)» και το «The Mission
to Seafarers», υπενθυμίζοντας ότι η προστασία της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα
αποτελεί κοινή ευθύνη και όχι απλώς θεσμική υποχρέωση.
“The pessimist complains about the wind, the optimist expects it to change, the realist
adjusts the sails.” – William Arthur Ward
