Αντιμέτωπη με μία από τις πιο ανησυχητικές προκλήσεις των τελευταίων ετών εξακολουθεί να βρίσκεται η ναυτική εργασία, καθώς το φαινόμενο της εγκατάλειψης πλοίων και πληρωμάτων λαμβάνει ολοένα και μεγαλύτερες διαστάσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τo 82% των καταγεγραμμένων περιστατικών αφορά πλοία με σημαίες ευκαιρίας, ενώ ένα σημαντικό μέρος των εγκαταλείψεων εκτιμάται ότι συνδέεται με τις συχνές αλλαγές σημαίας και ιδιοκτησίας στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», ένα πεδίο με περιορισμένη διαφάνεια και αυξημένους κινδύνους για τα δικαιώματα των ναυτικών.
Αντίθετα, αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι δεν καταγράφεται ούτε ένα περιστατικό εγκατάλειψης σε πλοίο ελληνικής σημαίας, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία της θεσμικής εποπτείας και της συμμόρφωσης με το διεθνές ναυτιλιακό πλαίσιο.
Σύμφωνα με νέα δεδομένα που συγκέντρωσε η Διεθνής Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF), η εγκατάλειψη ναυτικών έφτασε σε επίπεδα-ρεκόρ το 2025, με 6.223 ναυτικούς να εγκαταλείπονται σε 410 πλοία.
Πρόκειται για το έκτο συνεχόμενο έτος στο οποίο καταγράφεται νέο ιστορικό υψηλό στον αριθμό των πλοίων με περιστατικά εγκατάλειψης και το τέταρτο διαδοχικό έτος-ρεκόρ στον συνολικό αριθμό των εγκαταλελειμμένων ναυτικών.
Τα στοιχεία δείχνουν αύξηση κατά 31% στις εγκαταλείψεις πλοίων σε σύγκριση με το 2024 και κατά 32% στον αριθμό των ναυτικών που βρέθηκαν σε αυτή τη δραματική θέση.
Τα πλοία με σημαίες ευκαιρίας (FOC) κατέχουν εξέχουσα θέση στις εγκαταλείψεις: 337 πλοία που εγκαταλείφθηκαν το 2025 -το 82% του συνόλου- έφεραν σημαίες FOC.
Η ITF εκτιμά ότι περίπου το 30% του συνολικού παγκόσμιου στόλου εμπορικών πλοίων, που αριθμεί 100.000 πλοία, φέρει σημαίες FOC.
Η Διεθνής Ομοσπονδία Εργαζομένων στις Μεταφορές ITF διεξάγει εκστρατεία κατά των FOC για περισσότερα από 75 χρόνια και προειδοποιεί εδώ και καιρό για την απειλή που αποτελούν για τα δικαιώματα των ναυτικών και τις παράνομες και αθέμιτες δραστηριότητες που επιτρέπει το σύστημα FOC.
Το 2025 επλήγησαν ιδιαίτερα οι Ινδοί ναυτικοί, καθώς είχαν εγκαταλειφθεί 1.125, από ένα σύνολο άνω των 6.000 ναυτικών που καταγράφηκαν το 2025 ως εγκαταλελειμμένοι.
Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Γενική Διεύθυνση Ναυτιλίας της Ινδίας ανακοίνωσε ότι θα λάβει μέτρα κατά 86 πλοίων που συνδέονται με επαναλαμβανόμενα περιστατικά εγκατάλειψης ναυτικών.
Οι Φιλιππινέζοι ναυτικοί ήταν οι δεύτεροι που επλήγησαν περισσότερο, με 539 εγκαταλελειμμένους, ακολουθούμενοι από τους Σύριους με 309.
Η χειρότερη περιοχή για εγκαταλείψεις ήταν η Μέση Ανατολή, ακολουθούμενη από την Ευρώπη.
Οι δύο χώρες όπου σημειώθηκαν οι περισσότερες εγκαταλείψεις πλοίων και οι δύο με σημαντικά υψηλότερο αριθμό εγκαταλείψεων από οποιαδήποτε άλλη χώρα, ήταν η Τουρκία (61) και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (54).
Η οικονομική διάσταση της κρίσης είναι εξίσου σοβαρή. Το 2025, οι ναυτικοί είχαν να λαμβάνουν συνολικά 25,8 εκατ. δολάρια ΗΠΑ σε δεδουλευμένα που δεν καταβλήθηκαν λόγω εγκατάλειψης πλοίων. Από το ποσό αυτό, η ITF κατάφερε να ανακτήσει και να επιστρέψει 16,5 εκατ. δολάρια στους δικαιούχους.
Η έκθεση της ITF για τις εγκαταλείψεις του 2025 θα υποβληθεί στον ΙΜΟ πριν από τις 6 Φεβρουαρίου 2026, με στόχο την ενίσχυση των μηχανισμών προστασίας των ναυτικών και την αυστηρότερη εφαρμογή του διεθνούς πλαισίου.
Στη συνέχεια, θα συζητηθεί στην 113η σύνοδο της Νομικής Επιτροπής του ΙΜΟ τον Απρίλιο του 2026.
«Είναι πραγματικά ντροπή που, για άλλη μια φορά, βλέπουμε ρεκόρ αριθμού ναυτικών να εγκαταλείπονται από αδίστακτους πλοιοκτήτες», δήλωσε ο David Heindel, πρόεδρος του Τμήματος Ναυτικών της ITF.
Όπως τόνισε, καθημερινά σε όλο τον κόσμο ναυτικοί υφίστανται σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων και εργασιακών τους δικαιωμάτων, προκειμένου ορισμένες εταιρείες να αποκομίσουν γρήγορα κέρδη εις βάρος τους.
«Πρόκειται ξεκάθαρα για ένα συστημικό πρόβλημα του κλάδου. Ολόκληρη η ναυτιλιακή βιομηχανία οφείλει να σταθεί στο πλευρό των ναυτικών και των συνδικάτων τους και να πει “αρκετά”», υπογράμμισε, καλώντας σε άμεση και συλλογική δράση.
Επαναπατρισμός
Σύμφωνα με τον ορισμό του International Maritime Organization (IMO), εγκατάλειψη ναυτικού
συντρέχει όταν δεν καλύπτεται το κόστος επαναπατρισμού, όταν ο ναυτικός μένει χωρίς την αναγκαία συντήρηση και υποστήριξη ή όταν διακόπτεται μονομερώς η σχέση εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της μη καταβολής μισθών για τουλάχιστον δύο μήνες.
Ο γενικός γραμματέας της ITF, Stephen Cotton, δήλωσε ότι «ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός πρέπει να αποκτήσει περισσότερες εξουσίες, ώστε να διαδραματίσει συντονιστικό ρόλο στην εξάλειψη της εγκατάλειψης».
Ο IMO και η International Labour Organization (ILO) διατηρούν κοινή βάση δεδομένων για τα περιστατικά εγκατάλειψης.
Από τις 410 περιπτώσεις που καταγράφηκαν το περασμένο έτος, η ITF ανέφερε τις 400, ποσοστό που αγγίζει το 98%, αναδεικνύοντας το μέγεθος και τη σοβαρότητα του προβλήματος.
naftemporiki.gr
